Kediler genellikle 10-11, köpekler ise ırk ve boyutuna göre 7-10 yaş civarında "yaşlı" kabul edilir. Bu dönemde bakımın özü şudur: daha sık kontrol, daha yumuşak bir ortam ve daha dikkatli beslenme. Yaşlı köpek kedi sağlık bakımı, hastalık çıktığında müdahale etmek yerine küçük değişiklikleri erken fark etmeye dayanır. Uyku düzeninde, iştahta, tuvalet alışkanlığında veya hareket isteğinde beliren ufak sapmalar, çoğu zaman ilk uyarı işaretleridir.
Yaşlanma takvimden çok bedenin verdiği sinyallerle anlaşılır. Büyük ırk köpekler (Golden Retriever, Alman Kurdu gibi) 6-7 yaşından itibaren yaşlanma belirtileri gösterebilirken, küçük ırklar 10 yaşına kadar oldukça enerjik kalabilir. Kedilerde süreç genellikle daha sessiz ilerler; bir kedi 14 yaşında bile aktif görünebilir ama böbrek fonksiyonları çoktan zorlanmaya başlamış olabilir.
Tipik erken işaretler şunlardır:
Genç bir hayvanda yılda bir genel kontrol yeterli olurken, yaşlı dönemde altı ayda bir muayene önerilir. Hayvanlar ağrıyı saklamakta çok başarılıdır; özellikle kediler rahatsızlığını neredeyse hiç belli etmez. Bu yüzden gözle görülür bir sorun olmasa da düzenli kontrol şarttır.
Bu kontrollerde genellikle kilo takibi, ağız içi muayenesi, eklem hareket açıklığı değerlendirmesi, kan sayımı ve biyokimya paneli, idrar tahlili ve tansiyon ölçümü gündeme gelir. Aşı ve sağlık takibi konusunda kurduğunuz düzeni yaşlılıkta gevşetmemek, aksine kayıt tutmayı sıkılaştırmak gerekir. Basit bir defter veya telefon notu tutun: kilo, iştah, su tüketimi, tuvalet sıklığı. Veteriner için bu notlar tahlil sonucu kadar değerlidir.
Yaşlı hayvanlarda kas kütlesi azalır, metabolizma yavaşlar ve enerji ihtiyacı düşer. Ancak bu, protein kısıtlaması demek değildir. Aksine, sağlıklı böbreklere sahip yaşlı bir hayvanın kas kaybını yavaşlatmak için kaliteli proteine ihtiyacı vardır. Protein kısıtlaması yalnızca teşhis edilmiş böbrek yetmezliğinde, veteriner önerisiyle yapılır.
Pratik düzenlemeler:
Takviyeler (omega-3, glukozamin, eklem destekleyiciler) faydalı olabilir ama rastgele değil, mevcut hastalıklar ve ilaçlar göz önünde bulundurularak verilmelidir.
Osteoartrit yaşlı köpeklerde çok yaygın, kedilerde ise çok sık gözden kaçan bir sorundur. "Yaşlandı, yavaşladı" diye geçiştirilen durum genellikle kronik ağrıdır ve tedavi edilebilir.
Egzersizi kesmek yerine dönüştürün: uzun ve yoğun yürüyüş yerine kısa ve sık yürüyüşler, koşu ve zıplama yerine düz zeminde sakin tempo. Yüzme, uygun olan köpekler için eklem dostu bir seçenektir. Kedilerde ise yüksek yerlere çıkışı kolaylaştıran basamaklar, tırmanma zorunluluğunu ortadan kaldırır.
Yaşlı hayvan için güvenli yaşam ortamı, gençlik dönemine göre farklı öncelikler taşır:
Diş taşı ve diş eti iltihabı yaşlı hayvanlarda hem ağrı hem de sistemik enfeksiyon kaynağıdır. Düzenli diş fırçalama alışkanlığı yoksa veterinerle diş temizliği planı konuşun. Tüy bakımı da önem kazanır: kediler artık kendilerini eskisi gibi yalayamaz, uzun tüylülerde keçeleşme oluşur. Haftada birkaç kez yapılan nazik tarama hem dolaşımı destekler hem de elinizin altındaki her yeni şişlik, kabuk veya kitleyi erken fark etmenizi sağlar. Tırnaklar daha az aşındığı için daha sık kesim gerekir.
Yaşlı hayvanlarda bilişsel gerileme görülebilir: gece dolaşma, tanıdık kişileri tanımamakta zorlanma, köşelere sıkışıp kalma, ev içinde tuvalet kaza